Zakon o rjesavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja

Ovaj za kon sadrži p ravila o odre đivanju merodav nog prava za statusne, poro dične i
imovinske, odnosno druge materijalnopravne odnose s međunarodnim elementom.
Ovaj zakon sadrži i pravila o nadležnosti sudova i drugih organa Savezne Republike
Jugoslavije za raspravljanje odnosa iz stava 1. ovog člana, pravila postupka i pravila za
priznanje i izvršenje stranih sudskih i arbitražnih odluka.

Ako u ovom zakonu nema odredbe o pravu merodavnom za neki odnos iz člana 1. stav 1.
ovog zakona, shodno se primenjuju odredbe i načela ovog zakona, načela pravnog poretka
Savezne Republike Jugoslavije i načela međunarodnog privatnog prava.

Odredbe ovo g zakona n e primenjuj u se na od nose iz člana 1. ovog zako na ako su
regulisani drugim saveznim zakonom ili međunarodnim ugovorima.

Ne primenjuje se pravo strane države ako bi njegovo dejstvo bilo suprotno Ustavom SRJ
utvrđenim osnovama društvenog uređenja.

Ne primenjuje se pravo strane države koje bi bilo merodavno po odredbama ovog ili
drugog saveznog zakona ako bi njegovo primenjivanje imalo za cilj izbegavanje primenjivanja
prava Savezne Republike Jugoslavije.

Ako bi po od redbama ovo g za kona tre balo prim eniti pravo stra ne države, uzi maju se u
obzir njegova pravila o određivanju merodavnog prava.
Ako pravila strane države o određivanju merodavnog prava uzvraćaju na pravo Savezne
Republike Jugoslavije, primeniće se pravo Savezne Republike Jugoslavije, ne uzimajući u
obzir pravila o određivanju merodavnog prava.

Ako ovim ili drugim saveznim zakonom nije drukčije odre đeno, smatra se da su pravni
posao i pravna radnja u pogledu oblika punovažni ako su punovažni bilo po pravu mesta gde
je pravni posao zaključen, odnosno pravna radnja preduzeta bilo po pravu koje je merodavno
za sadržinu pravnog posla, odnosno pravne radnje.

Za zastarelost je merodavno pravo koje je merodavno za sadržinu pravnog posla, odnosno
pravne radnje.

Pravo strane države primenjuje se prema svom smislu i pojmovima koje sadrži.

Ako je merod avno pravo d ržave čiji pravni poredak nije jedinstven a pravila ovog zakona
ne upu ćuju na određeno pravno područje u toj državi, meroda vno pravo određuje se po
pravilima tog pravnog poretka.
Ako se mero davno p ravo države čiji pravni poredak nije jedi nstven ne može utvrditi na
način p redviđen u stavu 1 . ovog člana, merod avno j e pravo po dručja u toj državi sa kojim
postoji najbliža veza.
CODEX PROJURIS 1

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________

Ako lice koj e je jug oslovenski državl janin ima i državljanstvo neke druge države, za
primenjivanje ovog zakona smatra se da ima samo jugoslovensko državljanstvo.
Ako li ce koje nije j ugoslovenski državljanin ima dva ili više stranih državljanstava, za
primenjivanje ovog za kona smatra se da ima d ržavljanstvo one države čiji je državljanin i u
kojoj ima prebivalište.
Ako lice iz stava 2. ovog člana nema prebivalište ni u jednoj od država čiji je državljanin, za
primenjivanje ovog zakona smatra se da ima državljanstvo one države čiji je državljanin i s
kojom je u najbližoj vezi.

Ako lice nema državljanstvo ili se njegovo državljanstvo ne može utvrditi, merodavno pravo
određuje se prema njegovom prebivalištu.
Ako lice iz stava 1. ovog člana nema prebivalište ili se o no ne može utvrditi, merodavno
pravo određuje se prema njegovom boravištu.
Ako se ni boravište lica iz stava 1. ovog člana ne može utvrditi, merodavno je pravo
Savezne Republike Jugoslavije.

Sud ili drugi nadležni organ će po službenoj dužnosti utvrditi sadržinu stranog merodavnog
prava.
Organ iz stava 1. ovog člana mo že zatražiti ob aveštenje o stranom pravu od save znog
organa nadležnog za poslove pravde.
Stranke u postupku m ogu podneti i javnu i spravu o sadržini stranog p rava.

Glava druga
MERODAVNO PRAVO

Za pravnu i poslovnu sp osobnost fizi čkog lica me rodavno je p ravo države čiji je ono
državljanin.
Fizičko lice koje bi prema pravu države čiji je ono d ržavljanin bilo poslovno nesposobno,
poslovno je sposobno ako ima poslovnu sposobnost po pravu mesta gde je nastala obaveza.
Za lišenje ili ograničenje poslovne sposobnosti fizičkog lica merodavno je pravo iz stava 1.
ovog člana.
Odredba stava 2. ovog člana ne primenjuje se na porodične i nasledne odnose.

Za stavljanje pod starateljstvo i prestanak starateljstva, kao i za o dnose između staraoca i
lica p od starateljstvom (št ićenika), me rodavno j e p ravo države čiji je državlj anin li ce pod
starateljstvom.
Privremene zaštitne mere prema stranom državljaninu i prema li cu bez državljanstva koji
se nalaze u Saveznoj Republici Jugosl aviji odre đuju se po pravu Save zne Repu blike
Jugoslavije i traju dok nadležna država ne donese odluku i ne preduzme potrebne mere.
Odredba stava 2. ovog člana primenjuje se i u pogle du zaštite imovine odsutnog stranog
državljanina i lica bez državljanstva koja se nalazi na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije.

Za proglašenje nestalog lica umrlim merodavno je pravo države čiji je državlj anin bilo t o
lice u vreme nestanka.

Pripadnost pravnog lica određuje se po pravu države po kome je ono osnovano.
Ako pravno li ce ima stvarno sedište u d rugoj državi, a ne u on oj u kojoj je o snovano i po
pravu te druge države ima njenu pripadnost, smatraće se pravnim licem te države.

Za svojinskopravne odnose i druga prava na stvari merodavno je pravo mesta gde se stvar
nalazi.
Za odnose iz stava 1. ovog člana u pogledu stvari koje se nalaze u prevozu, merodavno je
pravo mesta odredišta (opredeljenja).
CODEX PROJURIS 2

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Za odnose iz stava 1. ovog člana na prevoznim sredstvima, merodavno je pravo države
čiju državnu pripadnost imaju ta sredstva, ako propisima Savezne Republike Jugoslavije nije
drukčije određeno.

Za ugovor m erodavno je pravo koj e su izabrale ugovorne st rane, ako ovim zakonom ili
međunarodnim ugovorom nije drukčije određeno.

Ako nije i zabrano merodavno pravo i a ko posebne okolnosti slučaja ne u pućuju na drug o
pravo, kao merodavno pravo primenjuje se:
1) za ug ovor o pro daji p okretnih stva ri - pravo me sto gd e se u vreme p rijema pon ude
nalazilo prebivalište, odnosno sedište prodavca;
2) za ugovor o delu, odnosno za ugovor o građenju - pravo mesta gde se u vreme prijema
ponude nalazilo prebivalište, odnosno sedište poslenika (preduzimača);
3) za ug ovor o p unomoćstvu - pravo me sta g de se u vreme prijema p onude n alazilo
prebivalište, odnosno sedište punomoćnika;
4) za u govor o po sredovanju - pravo mest a gde se u v reme prijema po nude nal azilo
prebivalište, odnosno sedište posrednika;
5) za u govor o komisionu - p ravo mesta g de se u vrem e p rijema p onude nala zilo
prebivalište, odnosno sedište komisionara;
6) za u govor o otpremanj u (špedi ciji) - pravo me sta gde se u vreme p rijema pon ude
nalazilo prebivalište, odnosno sedište zakupodavca;
8) za ugovor o zajmu - pravo mesta gde se u vreme prijema ponuda nalazilo prebivalište,
odnosno sedište zajmodavca;
9) za ugovor o posluzi - pravo mesta gde se u vreme prijema ponude nalazilo prebivalište,
odnosno sedište poslugodavca;
10) za ugovor o ostavi - pravo mesta gd e se u vreme prijema ponude nalazilo prebivalište,
odnosno sedište ostavoprimca (depozitara);
11) za u govor o uskladištenju - p ravo mesta gde se u v reme prijema po nude nal azilo
prebivalište, odnosno sedište skladištara;
12) za ugov or o prevo zu - pravo mesta gd e se u vreme prijema po nude nal azilo
prebivalište, odnosno sedište prevozioca (vozara);
13) za ugov or o osi guranju - pravo mesta gde se u vreme prijem a ponude nalazilo
prebivalište, odnosno sedište osiguravača;
14) za ugovor o auto rskom pravu - pravo mesta gde se u vrem e prijema ponude nalazilo
prebivalište, odnosno sedište autora;
15) za u govor o p oklonu - pravo mesta g de se u vreme prijema ponude n alazilo
prebivalište, odnosno sedište poklonodavca;
16) za berzanske poslove - pravo sedišta berze;
17) za ugov or o sa mostalnim ban karskim g arancijama - pravo mesta gde se u vrem e
zaključenja ugovora nalazilo sedište davaoca garancije;
18) za ug ovor o preno su tehnolo gije (lice nci, i d r.) - p ravo mesta g de se u vreme
zaključenja ugovora nalazilo sedište primaoca tehnologije;
19) za imovinska potraživanja iz ugovora o radu - pravo države u kojoj se rad obavlja ili se
obavljao;
20) za druge ugovore - pravo mesta gde se u vreme prijema ponude nalazilo prebivalište,
odnosno sedište ponudioca.

Za ugovore koji se odn ose na nepokretnosti isključivo je merodavno pravo države na čijoj
se teritoriji nalazi nepokretnost.

U odnosima i zmeđu ugovornih strana, ako ugovorne strane nisu drukčije ugovorile, pravo
iz člana 20. ovog zakona merodavno je i za:
1) o dređivanje časa o d ko g sti calac, o dnosno preuzimalac po kretne stvari im a pravo na
proizvode i plodove stvari;
2) određivanje časa od kog sticalac, odnosno preuzimalac snosi rizik u vezi sa stvarima.

CODEX PROJURIS 3

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Pravo mesta gde se stvar mora predati merodavno je, ako ug ovorne strane nisu druk čije
ugovorile, za na čin predaje stvari i za mere koje treba preuzeti ako se odbije preduzimanje
stvari.

Na dejstvo ustupanja potraživanja ili preuzimanja duga prema dužniku, odnosno poveriocu
koji nisu u čestvovali u ustup anju, o dnosno p reuzimanju, pri meniće se pravo koje je
merodavno za potraživanje, odnosno dug.

Na akcesorni pravni posao, ako nije d rukčije određeno, primeniće se pravo merodavno za
glavni pravni posao.

Za jednostrani pravni posao merodavno je pravo države dužnikovog prebivališta, odnosno
sedišta.

Na sticanje bez osnova primenjuje se pravo merodavno za pravni odnos koji je nastao, bio
očekivan ili pretpostavljen, a povodom kog je nastalo sticanje.
Za poslovodstvo bez naloga merodavno je pravo mesta gde je radnja poslovođe izvršena.
Za obaveze iz upotrebe stvari bez poslovodstva i za druge vanugovorne obaveze koje ne
izviru iz odgovornosti za štetu merodavno je pravo mesta gde su se dogodile činjenice koje su
prouzrokovale obavezu.

Za vanugovornu odgovornost za štetu, ako za pojedine slu čajeve nije drukčije odre đeno,
merodavno je pravo mesta gde je ra dnja izvršena ili pravo me sta gde je posledica nastupila,
zavisno od toga koje je od ta dva prava povoljnije za oštećenika.
Pravo iz stava 1. ovog člana merodavno je i za vanugovornu odgovornost za štetu koja je
nastala u vezi sa pravnim odnosima iz člana 27. ovog zakona.
Za protivprav nost radnj e mero davno j e prav o m esta gde je ra dnja izv ršena ili gde je
posledica nastupila, a ako je radnja izvršena ili je posledica nastupila na više mesta - dovoljno
je da je radnja protivpravna po pravu bilo kog od tih mesta.

Ako je dog ađaj iz kog p roizlazi obaveza za naknad u štete na stao na bro du na otvorenom
moru ili u vazduhoplovu, kao pravo mesta gde su se dogodile činjenice koje su prouzrokovale
obavezu naknade štete smatra se p ravo države čiju p ripadnost brod im a, o dnosno pravo
države u kojoj je vazduhoplov registrovan.

Za nasleđivanje merodavno je pravo države čiji je državljanin bio ostavilac u vreme smrti.
Za sposobnost za p ravljenje testamenta merodavno je pravo države čije je državljanstv o
zaveštalac imao u momentu sastavljanja testamenta.

Testament je punovažan u pogledu oblika ako je punovažan po jednom od sledećih prava:
1) po pravu mesta gde je testament sastavljen;
2) po pravu države čiji je državljanin bio zaveštalac bilo u vreme raspolaganja testamentom
bilo u vreme smrti;
3) p o p ravu zaveštaočevog prebivali šta bilo u vrem e ra spolaganja testam entom bilo u
vreme smrti;
4) po pravu zaveštaočevog boravišta bilo u vreme raspolaganja testamentom bilo u vreme
smrti;
5) po pravu Savezne Republike Jugoslavije;
6) za nepokretnost - i po pravu mesta gde se nepokretnost nalazi.
Opozivanje testamenta je punovažno u pogledu oblika ako je taj oblik punovažan po bilo
kom pravu prema kome je, u skladu sa odredbama stava 1. ovog člana, testament mogao biti
punovažno sastavljen.

U pogledu uslova za zaključenje braka merodavno je, za svako lice, pravo države čiji je
ono državljanin u vreme stupanja u brak.
I kad postoje uslovi za zaključenje braka po pravu države čiji je državljanin lice koje želi da
zaključi bra k pred n adležnim org anom Savezne Republike Jugoslavije, ne će se do zvoliti
CODEX PROJURIS 4

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
zaključenje braka ako, u pogle du tog lica, postoj e po pravu Sa vezne Republike Jugoslavije
smetnje koje se odnose na postojanje ranijeg braka, srodstvo i nesposobnost za rasuđivanje.

Za formu braka merodavno je pravo mesta u kome se brak zaključuje.

Za nevažnost braka (ne postojanje je ništavos t) merodavno je bil o koje pravo po kom e je
brak zaključen u smislu člana 32. ovog zakona.

Za razvod braka merodavno je pravo d ržave čiji su državljani oba bra čna druga u vrem e
podnošenja tužbe.
Ako s u bra čni drug ovi državljani razli čitih država u vreme pod nošenja tužbe, za ra zvod
braka merodavna su kumulativno prava obe države čiji su oni državljani.
Ako se brak ne bi m ogao razvesti po pravu određenom u stavu 2. ovog člana, za razvod
braka merodavno je pravo Savezn e Republike Jugoslavije ako je jedan od bračnih drugova
imao u vreme podnošenja tužbe prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako je j edan od bračnih drugova j ugoslovenski držav ljanin koji nema p rebivalište u
Saveznoj Republici Jugoslaviji, a b rak se ne bi mogao razvesti po pravu o dređenom u stavu
2. ovog člana, za razvod braka m erodavno je pr avo Sav ezne Republ ike Jugoslavije.

Za lične i za konske imovinske odnose bračnih drugova merodavno je pravo d ržave čiji su
oni državljani.
Ako su bračni drugovi državljani različitih država, merodavno je pravo države u kojoj imaju
prebivalište.
Ako bra čni drugovi nem aju ni zaj edničko d ržavljanstvo ni p rebivalište u istoj državi,
merodavno je pravo države u kojoj su imali poslednje zajedničko prebivalište.
Ako se merodavno pravo ne može odrediti prema st. 1. do 3. ovog člana, merodavno je
pravo Savezne Republike Jugoslavije.

Za ugovo rne imovinske o dnose bra čnih drug ova merod avno je pravo koje j e u vreme
zaključenja ugovora bilo merodavno za lične i zakonske imovinske odnose.
Ako pravo određeno u stavu 1. ovog člana predviđa da bračni drugovi mogu izabrati pravo
koje je merodavno za bračno-imovinski ugovor, merodavno je pravo koje su oni izabrali.

Ako je b rak nevažeći ili j e prestao, za li čne i zakonske imovin ske odnose merodavno je
pravo određeno u članu 36. ovog zakona.
U slučajevima navedenim u članu 36. ovog zakona za ugovorne imovinske odnose bračnih
drugova merodavno je pravo određeno u članu 37. ovog zakona.

Za imovinske odnose lica koja žive u v anbračnoj zajednici merodavno je p ravo države čiji
su oni državljani.
Ako lica iz stava 1. ovog člana nemaju isto državlja nstvo, merodavno je p ravo države u
kojoj imaju zajedničko prebivalište.
Za ugovorne imovinske odnose između lica koja žive u vanbračnoj zajednici merodavno je
pravo koje je u vreme zaključenja ugovora bilo merodavno za njihove imovinske odnose.

Za odnose između roditelja i dece merodavno je pravo države čiji su oni državljani.
Ako su roditelji i deca državljani različitih država, merodavno je pravo države u kojoj svi oni
imaju prebivalište.
Ako su roditelji i deca državljani različitih d ržava, a nem aju p rebivalište u i stoj d ržavi,
merodavno j e pravo Savezne Republike Jugosl avije ako je dete ili koji od roditelj a
jugoslovenski državljanin.
Za odnose između roditelja i dece koji nisu predviđeni u st. 1. do 3. ovog člana merodavno
je pravo države čiji je državljanin dete.

CODEX PROJURIS 5

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Za pri znavanje, utvr đivanje ili osporav anje o činstva, odno sno m aterinstva m erodavno je
pravo države čiji je državl janin u vrem e ro đenja d eteta bilo li ce čije se o činstvo, odno sno
materinstvo priznaje, utvrđuje ili osporava.

Za o bavezu izdržavanja i zmeđu krvnih sro dnika, osim ro ditelja i d ece, ili za obavezu
izdržavanja srodnika po tazbini merodavno je pravo države čiji je državljanin srodnik od kog
se zahteva izdržavanje.

Za pozakonjenje merodavno je p ravo države čiji su državljani roditelji, a ako roditelji nisu
državljani iste države - pravo države onog roditelja, po kome je pozakonjenje punovažno.
Ako po pravu određenom u stavu 1. ovog člana nema uslova za pozakonjenje, a roditelji i
dete imaju prebivali šte u Saveznoj Rep ublici Ju goslaviji, merodavn o je pravo Save zne
Republike Jugoslavije.
Za pristanak deteta, drugog lica ili državnog organa za pozakonjenje, merodavno je pravo
države čiji je državljanin dete.

Za uslove zasnivanja usvojenja i p restanka usvojenja merodavno je pravo države čiji su
državljani usvojilac i usvojenik.
Ako su usvoj ilac i usvoj enik državljani razli čitih dr žava, z a us love zasnivanja us vojenja i
prestanka usvojenja merodavna su kumulativno prava obe države čiji su oni državljani.
Ako bra čni drugovi zajed nički u svajaju, pored p rava države čiji je državljanin usvojeni k,
merodavna su za u slove zasnivanja u svojenja i prestan ka u svojenja i prava država čiji su
državljani i jedan i drugi bračni drug.
Za oblik usvojenja merodavno je pravo mesta gde se usvojenje zasniva.

Za dejstvo u svojenja merodavno je p ravo države čiji su državljani us vojilac i usvojenik u
vreme zasnivanja usvojenja.
Ako su usvojilac i usvojenik državljani različitih država, merodavno je pravo d ržave u kojoj
imaju prebivalište.
Ako su usvojilac i usvojenik državljani različitih država, a nemaju prebivalište u istoj državi,
merodavno j e pravo Savezn e Repu blike Jugoslavije ako je j edan o d njih jugoslovenski
državljanin.
Ako u slučaju iz stava 3. ovog člana ni usvojilac ni usvojenik nisu jugoslovenski državljani,
merodavno je pravo države čiji je državljanin usvojenik.

Glava treća
NADLEŽNOST I POSTUPAK
1. Nadležnost suda i drugih organa Savezne Republike Jugoslavije u stvarima s međunarodnim
elementom

Nadležnost sud a Savezne Repu blike Ju goslavije po stoji a ko tuže ni ima pre bivalište,
odnosno sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji niti u kojoj drugoj državi,
nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako tuženi ima boravište u Saveznoj
Republici Jugoslaviji.
Ako s u parni čne stranke jugoslovenski državlja ni, nadle žnost su da Savezn e Rep ublike
Jugoslavije postoji i kad tuženi ima boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako u parnici ima više tuženi h sa svo jstvom materijalnih su parničara, nadle žnost suda
Savezne Republike Jugo slavije po stoji i kad jeda n od tuže nih ima prebiva lište, odno sno
sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Kad se o pravnom odnosu odlučuje u vanparničnom postupku, nadležnost suda Savezne
Republike Jugoslavije postoji ako lice prema kome je podnesen zahtev ima prebivalište,
odnosno sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a kad u postupku učestvuje samo jedno
lice - ako to lice ima prebivalište, odnosno sedište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, osim ako
ovim zakonom nije drukčije određeno.

CODEX PROJURIS 6

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________

Isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji kad je to ovim ili drugim
saveznim zakonom izričito određeno.

Ako u stra noj državi po stoji nadležnost stranog su da u sporovima p rotiv jug oslovenskih
državljana p o krite rijumima o nadle žnosti kojih n ema u odre dbama o na dležnosti su da
Savezne Republike Jugoslavije, ti kriterijumi će biti merodavni za postojanje nadležnosti suda
Savezne Republike Jugoslavije u sporovima u kojima je tu ženi državljanin te strane države.

Stranke se mogu sporazumeti o n adležnosti stranog suda samo ako je bar jedan od njih
strani državljanin ili pravno lice sa sedištem u inostranstvu, a nije u pitanju spor za koji postoji,
po odredbama ovog ili drugog sav eznog zakona, isklju čiva nadležno st suda Save zne
Republike Jugoslavije.
Stranke se mogu sporazumeti o na dležnosti suda Savezne Republike Jugoslavije ako je
bar jedna stranka jugoslovenski državljanin ili pravno lice sa sedištem u Saveznoj Republici
Jugoslaviji.
Odredbe st. 1. i 2. ovog člana ne primenjuju se kad je u pitanju nadležnost u stvarima iz čl.
61. do 70. ovog zakona.

Kad nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije zavisi od pristanka tuženog da sudi
sud Savezne Republike Jugoslavije, smatra se da je tuženi dao pristanak podnošenjem
odgovora na tužbu, odnosno prigovora na platni nalog, a nije osporio nadležnost, ili se upustio
u raspravljanje.

Kad je odredbama ovog zakona nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije određena
pod pretpo stavkom da p arnična stranka ima jug oslovensko državljan stvo, ta nadle žnost
postoji i za lica bez državljanstva koja imaju prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Odredba stava 1. ovog člana shodno se primenjuje i na nadležnost drugih organa Savezne
Republike Jugoslavije.

U sporovima protiv jugoslovenskih državljana koji žive u inostranstvu, gde su ih na službu
ili na rad uputili drža vni organ, preduzeće ili d rugo pravn o lice , nadle žnost suda Savezn e
Republike Jugoslavije postoji ako su oni imali prebivalište u Sav eznoj Republici Jugoslaviji.

U sporovima o vanugovo rnoj odgovornosti za štetu nadležnost suda Savezne Republike
Jugoslavije postoji ako ta nadležnost postoji po odredbam a člana 46. i čl. 50. do 5 2. ovo g
zakona ili ako je šteta nastala na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije.
Odredba stava 1. ovog člana primenjivaće se i u sporovima protiv zajednice osiguranja
imovine i lica radi naknade štete trećim licima na osnovu propisa o neposrednoj odgovornosti
te zajednice, kao i u sporovima o regresnim zahtevima po osnovu naknade štete protiv
regresnih dužnika.

U sporovima o im ovinskopravnim zahtevima n adležnost suda Save zne Repu blike
Jugoslavije postoji ako se na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije nalazi im ovina tuženog
ili predmet koji se tužbom traži.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i u sporovima zbog obaveza
nastalih za vreme boravka tuženog u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

U sporovima protiv fizičkog ili pravnog lica koje ima sedište u inostranstvu, za obaveze koje
su n astale u Savezn oj Republi ci Jugoslaviji ili koje se m oraju i zvršiti na te ritoriji Savezn e
CODEX PROJURIS 7

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Republike Jugoslavije nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji ako to lice ima
na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije svoj e predstavni štvo ili zastupništv o ili ako je u
Saveznoj Republici Jug oslaviji sedište pravnog lica kome je povereno vršenje njeg ovih
poslova.

Isključiva nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji u sporovima o pravu
svojine i o drugim stvarnim pravima na nepokretnosti, u sporovima zbog smetanja poseda na
nepokretnosti, kao i u sporovima nastalim iz zakupnih ili najamnih odnosa u pogledu
nepokretnosti, ili iz ugovora o korišćenju stana ili poslovnih prostorija, ako se nepokretnost
nalazi na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije.

U sporovima zbog smetanja poseda na pokretnim stvarima nadležnost suda Savezne
Republike Jugoslavije postoji po odredbama člana 46. i čl. 50. i 51. ovog zakona ili ako je na
teritoriji Savezne Republike Jugoslavije nastalo smetanje.

U sporovima o p ravu sv ojine, založnom p ravu i drugim p ravima, na vazduho plovu,
pomorskom brodu i brodu un utrašnje plovidbe, kao i o zakupnim o dnosima u pogledu
vazduhoplova i bro da, na dležnost sud a Save zne Repbuli ke Jugoslavije p ostoji i kad se na
teritoriji Save zne Repu blike Jugo slavije vodi upisnik u koji je va zduhoplov, o dnosno bro d
upisan.
U sporovima zbog smetanja poseda na vazduhoplovu i brodu iz stava 1. ovog člana
nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad se na teritoriji Savezne
Republike Jugoslavije vodi upisnik u koji je vazduhoplov, odnosno brod upisan, ili kad je na
teritoriji Savezne Republike Jugoslavije nastalo smetanje.

U sporovima o im ovinskim od nosima bra čnih drugova u po gledu i movine u Save znoj
Republici Ju goslaviji nadležnost su da Savezne Republike Jug oslavije po stoji i kad tu ženi
nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a tužilac u vreme pod nošenja tužbe im a
prebivalište ili boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Ako se pretežni deo imovine nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a drugi deo u
inostranstvu, sud Savezne Republike Jugoslavije može odlučivati o imovini koja se nalazi u
inostranstvu samo u sporu u kome se odlučuje i o imovini u Saveznoj Republici Jugoslaviji, i
to samo ako tuženi pristaje da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije.

Odredbama člana 59. ovo g zakona ne dira se u odredbe o isključivoj nadležnosti sudova
Savezne Republike Jugoslavije u imovinskopravnim sporovima.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o imovinskim odnosima
bračnih drugova po odredbama ovog zakona postoji bez obzira na to da li brak traje ili je
prestao, ili je utvrđeno da brak ne postoji.

Nadležnost suda Save zne Republi ke Ju goslavije po stoji u sporovima ra di utvr đivanja
postojanja ili nepo stojanja braka, pon ištaja b raka i li ra zvoda braka (bračni sporovi) i kad
tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji:
1) ak o su ob a br ačna d ruga jug oslovenski d ržavljani, be z o bzira na to g de imaj u
prebivalište, ili
2) a ko je t užilac j ugoslovenski državljanin i im a pre bivalište u Save znoj Re publici
Jugoslaviji, ili
3) ako su bračni drugovi imali svoje poslednje prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji,
a tužilac u vreme podnošenja tužbe ima prebi valište ili borav ište u Saveznoj Republi ci
Jugoslaviji.
Ako je tuženi bračni drug jugoslovenski državljanin i ima prebivalište u Saveznoj Republici
Jugoslaviji, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva.

CODEX PROJURIS 8

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________

Nadležnost suda Save zne Rep ublike Jugo slavije u spo rovima iz člana 61. o vog za kona
postoji i kad su bračni drugovi strani državljani koji su imali poslednje zajedničko prebivalište u
Saveznoj Republici Jugoslaviji ili kad tužilac ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji,
ali samo ako u tim slu čajevima tuženi pristaje da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije i
ako j e po p ropisima države čiji su državljani bračni drugovi dopuštena ta nadležnost.

U sporovima za razvod braka nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i ako
je tužilac jugoslovenski državljanin, a pravo države čiji bi sud bio nadležan ne predviđa
ustanovu razvoda braka.

U sp orovima za utvr đivanje ili osporavanje o činstva ili materinstva nadl ežnost suda
Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad tuženi nema pre bivalište u Save znoj Republici
Jugoslaviji, i to:
1) ako su tužilac i tuženi jugoslovenski državljani, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ili
2) a ko je t užilac j ugoslovenski državljanin i im a pre bivalište u Save znoj Re publici
Jugoslaviji.
Ako je tužba podnesena protiv deteta koje je jugoslovenski državljanin i ima prebivalište,
odnosno boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, nadležnost suda Savezne Republike
Jugoslavije je isključiva.

Nadležnost suda Save zne Rep ublike Jugo slavije u spo rovima iz člana 64. o vog za kona
postoji i kad su st ranke strani d ržavljani ako tu žilac ili jedan od t užilaca ima prebivalište u
Saveznoj Republici Jugoslaviji, ali samo ako tu ženi pristaje da sudi sud Save zne Republike
Jugoslavije i ako j e p o propisima d ržave čiji je on d ržavljanin do puštena ta n adležnost.

Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji u sporovima o čuvanju, podizanju i
vaspitanju dece koja su pod roditeljskim staranjem i kad tuženi n ema prebivalište u Saveznoj
Republici Jugoslaviji, ako su oba roditelja jugoslovenski državljani.
Ako su tuže ni i dete jug oslovenski d ržavljani i a ko oboje im aju prebivali šte u Savezn oj
Republici Jugoslaviji, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva.
Odredbe st. 1. i 2. ovog člana, kao i odredbe člana 46. ovog zakona, shodno se primenjuju
i na određivanje nadležnosti drugih organa Savezne Republike Jugoslavije kad odlučuju o
čuvanju, podizanju i vaspitanju dece pod roditeljskim staranjem.

Nadležnost suda Save zne Rep ublike Jugo slavije u sporovima o zakonskom i zdržavanju
dece postoji i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji:
1) ako dete podnosi tužbu i ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, ili
2) ako su tužilac i tuženi jugoslovenski državljani, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ili
3) ako je tužilac maloletno dete i jugoslovenski je državljanin.
Nadležnost suda Save zne Rep ublike Jugo slavije u sporovima o zakonskom i zdržavanju
koji nisu nav edeni u stav u 1. ovog člana postoji i kad tuženi n ema prebivalište u Savezno j
Republici Jugosl aviji ako je tužilac jugosloven ski državljani n i ima prebivali šte u Saveznoj
Republici Jugoslaviji.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije u sporovima o zakonskom izdržavanju
između bračnih drugova i između bivših bračnih drugova postoji i ako su bračni drugovi imali
svoje poslednje zajedničko prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a tužilac u vreme
suđenja i dalje ima prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

Nadležnost suda Save zne Rep ublike Jugo slavije u sporovima o zakonskom i zdržavanju
postoji i ako tuženi ima i movinu u Saveznoj Repu blici Jugoslav iji iz koje se može naplatit i
izdržavanje.

CODEX PROJURIS 9

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________

Prilikom odlučivanja o lišenju i vraćanju roditeljskog prava, produženju roditeljskog prava,
stavljanju roditelja u položaj staraoca u pogledu upravljanja dečijom imovinom, oglašenju
deteta rođenim u braku, kao i prilikom odlučivanja o drugim stvarima koje se odnose na lično
stanje i odnose između roditelja i dece, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije
postoji i kad ne postoje pretpostavke iz člana 46. stav 4. ovog zakona ako su podnosilac
zahteva i lice prema kome se podnosi zahtev jugoslovenski državljani, odnosno kad u
postupku učestvuje samo jedno lice ako je to lice jugoslovenski državljanin.

Za d avanje d ozvole za stupanje u brak nadl ežnost suda Save zne Repu blike Jugoslavije
postoji ako j e pod nosilac zahteva j ugoslovenski državljanin, odnosno a ko je jeda n o d
podnosilaca zahteva jugoslovenski državljanin, bez obzira na to gde lica koj a žele da stupe u
brak imaju prebivališta.
Nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije je isključiva ako je maloletnik koji traži
dozvolu za stupanje u brak jugoslovenski državljanin, odnosno ako su oba lica koja žele da
stupe u brak jugoslovenski državljani, a brak se zaključuje u inostranstvu.

Za ra spravljanje n epokretne zao stavštine jugoslovenskih d ržavljana po stoji isklj učiva
nadležnost suda Savezne Repu blike Jugo slavije a ko se ta za ostavština nala zi u Savezn oj
Republici Jugoslaviji.
Ako se nepokretna za ostavština jugoslovenskih državljanin a nala zi u inostranstvu,
nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji samo ako po pravu države u kojoj se
nalaze nepokretnosti nije nadležan njen organ.
Nadležnost suda S avezne Re publike Jugo slavije za ra spravljanje po kretne zaostavštine
jugoslovenskih d ržavljana postoji a ko se po kretnosti nala ze na teritoriji Save zne Repu blike
Jugoslavije ili ako po pravu države u kojoj se p okretnosti nalaze nije nadležan strani organ,
odnosno ako taj organ odbija da raspravlja zaostavštinu.
Odredbe st. 1. do 3. ovog člana odnose se i na nadležnost u sporovima iz naslednopravnih
odnosa i na sporove o potraživanjima poverilaca prema zaostavštini.

Za raspravljanje nepokretne zaostavštine stranog državljanina postoji isključiva nadležnost
suda Save zne Re publike Jug oslavije ako se ne pokretnosti nalaze u Save znoj Repu blici
Jugoslaviji.
Za ra spravljanje po kretne zao stavštine stra nog državljanina koj a se nalazi u Saveznoj
Republici Ju goslaviji nadl ežan je sud Savezn e Republike Ju goslavije, osim ako u d ržavi
ostavioca sud nije nadležan za raspravljanje pokretne imovine jugoslovenskih državljana.
Odredbe st. 1. i 2. ovog člana odnose se i na nadležnost u sporovima iz naslednopravnih
odnosa i u sporovima o potraživanjima poverilaca prema zaostavštini.
Kad ne postoji na dležnost suda Savezn e Republike Jugo slavije za ra spravljanje
zaostavštine stranog državljanina, sud može odrediti mere za ob ezbeđenje zaostavštine i za
zaštitu prav a prema zaostav štini koja se nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

Za raspravljanje nepokretne zaostavštine lica b ez državljanstva, lica čije se državljanstvo
ne može ut vrditi ili lica koj e ima status i zbeglice, i sključiva nadl ežnost suda Save zne
Republike Ju goslavije po stoji ako se nepokretnost nala zi na t eritoriji Save zne Republike
Jugoslavije.
Za raspravljanje pokretne zaostavštine lica bez državljanstva, lica čije se državljanstvo ne
može utvrditi ili lica koje ima status izbeglice, nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije
postoji ako se pokretnosti nalaze u Saveznoj Republici Jugoslaviji ili ako je ostavilac u vreme
smrti imao prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.
Odredbe st. 1. i 2. ovog člana odnose se i na nadležnost u sporovima iz naslednopravnih
odnosa i u sporovima o potraživanjima poverilaca prema zaostavštini.
Ako o stavilac nije ima o prebivali šte u Savezn oj Rep ublici Ju goslaviji, sho dno će se
primenjivati odre dbe koje važe za rasp ravljanje zao stavštine stra nog državlja nina,
podrazumevajući p od stranom d ržavom državu u kojoj j e o stavilac u vrem e sm rti imao
CODEX PROJURIS 10

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
prebivalište.

Organ Save zne Repu blike Jug oslavije j e isklju čivo n adležan da o dlučuje o usvojenju i o
prestanku u svojenja li ca koje j e jug oslovenski državljanin i im a prebivališt e u Save znoj
Republici Jugoslaviji.
Organ Savezne Rep ublike Jugoslavije nadležan je da odlu čuje o usvojenju i o prestan ku
usvojenja a ko je lice koje usvaja j ugoslovenski d ržavljanin i ima pre bivalište u Save znoj
Republici Jugoslaviji.
Kad bračni drugovi zajednički usvajaju, za nadležnost organa Savezne Republike
Jugoslavije dovoljno je da je jedan od bračnih drugova jugoslovenski državljanin i da ima
prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

Organ Savezne Republike Jugoslavije isključivo je nadležan u stvarima starateljstva
jugoslovenskih državljana, bez obzira na to gde imaju prebivalište, ako ovim zakonom nije
drukčije određeno.

Organ Savezne Republike Jugoslavije neće doneti odluku i preduzimati mere u stvarima
starateljstva jugoslovenskih državljanina koji ima prebivalište u inostranstvu ako utvrdi da je
organ nadležan po pravu strane države doneo odluku ili preduzeo mere kojima je
obezbeđena zaštita ličnosti, prava i interesa jugoslovenskog državljanina.

Organ Savezne Republike Jugoslavije preduzeće neophodne privremene mere radi zaštite
ličnosti, prav a i interesa stra nog državljanina koji se nalazi ili ima imovinu u Saveznoj
Republici Jugoslaviji, o čemu će obavestiti organ države čiji je državljanin to lice.
Organ Savezne Rep ublike Jugo slavije doneće odluku i p reduzeće m ere u stvarima
starateljstva stranog dr žavljanina koji i ma prebivali šte u Sa veznoj Republici Jugoslaviji ak o
zaštitu nje gove li čnosti, p rava i i nteresa nije obezbedio organ države čiji je on d ržavljanin.

Sud Savezn e Rep ublike Jugo slavije isklju čivo j e nadle žan za p roglašenje ne stalog
jugoslovenskog državljanina umrlim, bez obzira na to gde je imao prebivalište.
Pred sudo m Savezne Republike Jugoslavije mo že se p o pra vu Savezne Repu blike
Jugoslavije dokazivati smrt stranog državljanina koji je umro na teritoriji Save zne Republike
Jugoslavije.

2. Ostale odredbe

Za strana čku i parni čnu sposobn ost fizičkog li ca m erodavno je pravo države čiji je ono
državljanin.
Ako strani državljanin nije parnično sposoban po odredbi stava 1. ovog člana, a parnično je
sposoban po pravu Sa vezne Republike Jugoslavije, može sam preduzimati radnj e u
postupku.
Zakonski zastupnik stranog državljanina iz stava 2. ovog člana može preduzimati radnje u
postupku samo dok taj strani državljanin ne izjavi da sam preuzima vođenje parnice.
Za stranačku sposobnost stranog pravnog lica merodavno je pravo predviđeno u članu 17.
ovog zakona.

Sud Savezne Republike Jugoslavije prekinuće postupak na zaht ev stranke ako je u to ku
spor pred stranim sudom u istoj pravnoj stvari i između istih stranaka, i to:
1) ako je prvo pred stranim sudom pokrenut postupak po odnosnom sporu;
2) a ko je u pitanju spor za čije su đenje ne postoji isklj učiva nadležnost su da Savezne
Republike Jugoslavije;
CODEX PROJURIS 11

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
3) ako postoji uzajamnost.

Za ocenu nadležnosti suda Savezne Republike Jugoslavije od značaja su činjenice koje
postoje u vreme u koje parnica počinje da teče.

Kad strani državljanin ili lice bez državljanstva koje nema prebivalište u Saveznoj Republici
Jugoslaviji pokre će pa rnicu p red sudom Savezn e Repu blike Jug oslavije, dužan je da
tuženom, na njegov zahtev, obezbedi parnične troškove.
Tuženi je dužan da zahtev iz stava 1. ovog člana stavi najdocnije na pripremnom ročištu, a
ako pripremno ro čište nije održano - n a prvom ro čištu za glavn u raspravu p re nego što se
upusti u rasp ravljanje o gl avnoj stvari, odno sno čim je sazn ao d a postoje p retpostavke za
traženje obezbeđenja.
Obezbeđenje parničnih troškova daje se u novcu, ali sud može odobriti da se obezbeđenje
daje i u drugom pogodnom obliku.

Tuženi nema pravo na obezbeđenje parničnih troškova:
1) a ko u državi čiji je državljanin tužila c jugoslovenski državl jani nisu dužni da daju
obezbeđenje;
2) ako tužilac uživa u Saveznoj Republici Jugoslaviji pravo azila;
3) a ko se tu žbeni za htev odno si na potraživanje t užioca i z nje govog radn og odno sa u
Saveznoj Republici Jugoslaviji;
4) a ko su u pitanju bra čni sporovi ili sporovi o utvr đivanju ili osporavanju očinstva ili
materinstva i ako je u pitanju zakonsko izdržavanje;
5) ako je u pitanju menična ili čekovna tužba, protivtužba ili izdavanje platnog naloga.
U slučaju sumnje da li su jugoslovenski državljani, u smislu tačke 1. stava 1. ovog člana,
dužni da daju obezbeđenje u državi čiji je državljanin tužilac, objašnjenje daje savezni organ
nadležan za poslove pravde.

Sud će u rešenju kojim se usvaja zahtev za obezbeđenje parničnih troškova odrediti iznos
obezbeđenja i rok u kom e se obe zbeđenje mora d ati, a upozori će tužioca n a posledice koje
zakon predviđa ako ne bude dokazano da je obezbeđenje dato u određenom roku.
Ako tužil ac u odre đenom roku ne d okaže da je d ao obezbe đenje za pa rnične tr oškove,
smatraće se da je tužb a povu čena, o dnosno d a je tužilac o dustao od p ravnog leka a ko je
zahtev za obezbeđenje stavljen tek u postupak povodom pravnog leka.
Tuženi koji je blagovremeno stavio zahtev da mu tužilac obezbedi parnične troškove nije
dužan da nastavi postupak u glavn oj stvari sve do k se pravnosnažno ne odluči o njegovom
zahtevu, a ako zahtev bude usvojen - dok tužilac ne položi obezbeđenje.
Ako sud od bije zahtev za obe zbeđenje parni čnih troškova, može odlučiti da se postupak
nastavi i pre nego što rešenje o odbijanju postane pravnosnažno.

Strani državljani imaju pravo na o slobođenje od pla ćanja parničnih troškova pod uslovima
uzajamnosti.
U slučaju sumnje u postojanje uzajamnosti, u pogledu oslobođenja od pla ćanja parničnih
troškova objašnjenje daje savezni organ nadležan za poslove pravde.
Uzajamnost iz stava 1. ovog člana ne predstavlja uslov za ostvarivanj e prava na
oslobađanje od plaćanja parničnih troškova, ako strani državljanin ima prebivalište u Saveznoj
Republici Jugoslaviji.
Lice bez državljanstva ima pravo na oslobađanje od plaćanja parničnih troškova ako ima
prebivalište ili boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

Glava četvrta
PRIZNANJE I IZVRŠENJE STRANIH ODLUKA
1. Priznanje i izvršenje stranih sudskih odluka

CODEX PROJURIS 12

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Strana sud ska odlu ka izj ednačuje se sa odlu kom suda Savezne Repu blike Jugo slavije i
proizvodi pravno dejstvo u Saveznoj Republici Jugoslaviji samo ako je prizna sud Savezne
Republike Jugoslavije.
Stranom sudskom odlukom u smislu stava 1. ovog člana smatra se i poravnanje zaključeno
pred sudom (sudsko poravnanje).
Stranom sudskom odlukom smatra se i odluka drugog organa koja je u državi u kojoj je
donesena izjednačena sa sudskom odlukom, odnosno sudskim poravnanjem ako se njome
regulišu odnosi predviđeni u članu 1. ovog zakona.

Strana sud ska odluka pri znaće se a ko je podno silac za hteva za prizn anje u z tu odluku
podneo i potvrdu nadl ežnog stra nog suda, odno sno drug og org ana o pravn osnažnosti te
odluke po pravu države u kojoj je donesena.

Sud Savezne Republike Jugoslavije odbiće priznanje strane sudske odluke ako povodom
prigovora li ca protiv koga je ta odl uka donesena ut vrdi da to lice nije moglo u čestvovati u
postupku zbog nepravilnosti u postupku.
Naročito će se smatrati da lice protiv koga je donesena strana sudska odluka nije moglo
učestvovati u postupku zbog toga što mu poziv, tužba ili rešenje kojim je započet postupak
nije bilo lično dostavljeno, odnosno što uopšte nije ni pokušano lično, osim ako se na bilo koji
način upustilo u raspravljanje o glavnoj stvari u prvostepenom postupku.

Strana sudska odluka neće se p riznati ako u odnosnoj stvari p ostoji isključiva nadležnost
suda ili drugog organa Savezne Republike Jugoslavije.
Ako tuženi traži priznanje strane sudske odluke koja je donesena u bračnom sporu ili ako
to traži tužilac, a tuženi se ne protivi, isključiva nadležnost suda Savezne Republike
Jugoslavije nije smetnja za priznanje te odluke.

Strana sud ska odluka ne će se pri znati ako je u i stoj st vari sud ili drugi organ Savezne
Republike Jugoslavije doneo pravnosnažnu odluku ili ako je u Saveznoj Republici Jugoslaviji
priznata neka druga strana sudska odluka koja je donesena u istoj stvari.
Sud će zastati sa priznanjem strane sudske odluke ako je pred sudom Savezne Republike
Jugoslavije u toku ranije pokrenuta parnica u istoj pravnoj stvari i među istim strankama, i to
do pravnosnažnog okončanja te parnice.

Strana sudska odluka neće se priznati ako je u suprotnosti sa Ustavom SRJ utvrđenim
osnovama društvenog uređenja.

Strana sudska odluka neće se priznati ako ne postoji uzajamnost.
Nepostojanje uzaj amnosti nije smetnja za priznanje strane sudske odl uke d onesene u
bračnom spo ru i u spo ru radi utvr đivanja i osporav anja o činstva ili materi nstva, kao i ako
priznanje ili izvršenje strane sudske odluke traži jugoslovenski državljanin.
Postojanje uzajamnosti u pogledu priznanja strane sudske odluke pretpostavlja se dok se
suprotno ne dokaže, a u slučaju sumnje u postojanje te uzajamnosti, objašnjenje daje savezni
organ nadležan za poslove pravde.

Ako je pri odlučivanju o ličnom stanju (statusu) jugoslovenskog državljanina trebalo po
ovom zakonu primeniti pravo Savezne Republike Jugoslavije, strana sudska odluka priznaće
se i kad je primenjeno strano pravo ako ta odluka bitno ne odstupa od prava Savezne
Republike Jugoslavije koje se primenjuje na takav odnos.

CODEX PROJURIS 13

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Odluke stranih sudova koje se od nose na li čno stanje (status) d ržavljanina države čija je
odluka u pitanju priznaju se u Saveznoj Republici Jugoslaviji bez preispitivanja od strane suda
po članu 89. i čl. 91. i 92. ovog zakona.
Ako nadležni organ Savezne Republike Jugoslavije smatra da se strana sudska odluka
odnosi na lično stanje (status) jugoslovenskog državljanina, takva odluka, da bi bila priznata,
podleže preispitivanju po odredbama čl. 87. do 92. ovog zakona.

Ako se stran a sudska odluka odnosi na lično stanje (status) stranaca koji ni su državljani
države koja je donela tu odluku, odluka će se priznati samo ako ispunjava uslove za priznanje
u državi čiji su državljani odnosna lica.

Na izvršenje strane sudske odluke primenjuju se odredbe čl. 87. do 92. ovog zakona.
Podnosilac zahteva za i zvršenje stran e sud ske odl uke, po red p otvrde iz člana 87. ovog
zakona, treb a da podnese i potvrd u o izvršn osti te odlu ke po pravu države u kojoj j e
donesena.
3. Priznanje i izvršenje stranih arbitražnih odluka

Stranom arbitražnom odlukom smatra se arbitražna odluka koja nije donesena u Saveznoj
Republici Jugoslaviji.
Strana arbitražna odluka ima pripadnost države u kojoj je donesena.
Stranom arbitražnom odlukom smatra se i ar bitražna odluka koja je donesena u Saveznoj
Republici Jugosl aviji, pri čijem je d onošenju pri menjeno p ravo strane držav e u pogle du
postupka, ako to nije u suprotnosti sa prinudnim propisima Savezne Republike Jugoslavije.
Strana arbitražna odluka iz stava 3. ovog člana ima pripadnost države čije je pravo u
pogledu postupka primenjeno.

Strana arbitražna odluka priznaje se i izvršava ako je stranka koja traži priznanje i izvršenje
podnela uz svoj zahtev sudu:
1) izvornu odluku arbitraže ili njen overen prepis;
2) izvorni ugovor o arbitraži ili njegov overen prepis.
Ako strana arbitražna o dluka ili u govor o arbi traži, odnosno njih ovi overe ni p repisi ni su
sastavljeni n a je ziku koji je u službenoj upot rebi suda pred kojim se po kreće po stupak za
priznanje i i zvršenje te od luke, stranka koj a traži pri znanje i izvršenje odluke mora po dneti
njihov prevod na odnosnom jeziku, koji je izvršilo za to ovlašćeno lice.

Priznanje i izvršenje strane arbitražne odluke odbiće se ako se utvrdi:
1) da se po pravu Savezne Republike Jugoslavije predmet spora ne može podvrći arbitraži;
2) da postoji isključiva nadležnost suda ili drugog organa Savezne Republike Jugoslavije;
3) da bi priznanje ili izv ršenje odluke bilo u suprotnosti sa Ustavom S RJ utvr đenim
osnovama društvenog uređenja;
4) da ne postoji uzajamnost;
5) d a ug ovor o a rbitraži n ije za ključen u pismen om obliku, odn osno razm enom pisama ,
telegrama ili teleprinterskih saopštenja;
6) da ugovor o arbitraži nije punovažan;
7) da stranka protiv koje se traži priznanje i izvršenje odluke nije bila uredno obaveštena o
imenovanju arbitra ili o arbitražnom postu pku, ili joj je iz n ekog drugo g razl oga bilo
onemogućeno da se služi svojim pravima u postupku;
8) da sastav arbitra žnog suda ili arbit ražni po stupak ni su bili u skl adu sa odredbama
ugovora o arbitraži;
9) da je arbitražni sud prekoračio granice svog ovlašćenja određene ugovorom o arbitraži;
10) d a odl uka još nije o stala ko načna i izvršna za stra nke ili a ko je odluku poni štio ili
obustavio na dležni org an države u kojoj je done sena ili države na osn ovu čijeg p rava j e
donesena;
11) da je izreka arbitražne odluke nerazumljiva ili protivurečna.
Ako se u stranoj arbitražnoj odluci delovi koji se odnose na pitanja koja su bila podvrgnuta
arbitraži mogu odvojiti od delova u kojima je sud p rekoračio granice svog ovlašćenja, delovi
CODEX PROJURIS 14

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
odluke u kojoj su d nije prekoračio granice svog ovlaš ćenja mogu se p riznati i i zvršiti.

Ako je p okrenut p ostupak za poništaj ili ob ustavljanje stra ne arbitražne o dluke pred
nadležnim organom iz člana 99. tačka 10. ovog zakona, sud može odložiti rešavanje zahteva
za priznanje i izvršenje te odluke, a na zahtev poverioca, odnosno dužnika - može takvu svoju
odluku o odlaganju usloviti polaganjem odgovarajućeg obezbeđenja od strane dužnika.
4. Postupak priznanja i izvršenja stranih sudskih i arbitražnih odluka

Za pri znanje i izvršenje stranih sud skih o dluka i stra nih a rbitražnih o dluka mesno je
nadležan sud na čijem području treba sprovesti postupak priznanja, odnosno izvršenja.
Sud će se ograničiti na to da ispita da li postoje uslovi iz čl. 86. do 100. ovog zakona, a ako
smatra za po trebno, m ože tražiti obj ašnjenje kako od suda koji je don eo odl uku ta ko i od
stranaka.
Protiv rešenja o priznanju, odnosno izvršenju odluke stranke mogu izjaviti žalbu u roku od
15 dana od dana dostavljanja rešenja.
O žalbi protiv rešenja iz stava 3. ovog člana odlučuje drugostepeni sud.
Ako o priznanju strane odluke nije doneseno posebno rešenje, svaki sud može o priznanju
te odlu ke re šavati u po stupku kao o prethod nom pitanju, ali samo sa dejstvom za taj
postupak.
Priznanje odluke stranog suda u stvarima koje se odnose na lično stanje (status) ovlašćen
je da traži svako ko za to ima pravni interes.
Glava peta
POSEBNE ODREDBE

Jugoslovenski državljani mogu u inostranstvu zaključiti brak pred ovlašćenim konzularnim
predstavništvom ili diplomatskim predstavništvom Savezne Republike Jugoslavije koje vrši
konzularne poslove ako se tome ne protivi država u kojoj se nalazi predstavništvo Savezne
Republike Jugoslavije ili ako je to predviđeno međunarodnim ugovorom.

Poslove starateljstva za jugo slovenske državljane koji se nalaze u in ostranstvu vrši
konzularno predstavništvo ili diplomatsko predstavništvo Savezne Republike Jugoslavije koje
vrši konzularne p oslove ako se tome ne protivi d ržava u kojoj se nala zi predstavništvo
Savezne Re publike Ju goslavije, ili ako je to predvi đeno me đunarodnim ug ovorom.

Jugoslovenskom državljaninu može u inostranstvu sastaviti testament, po odredbama koje
važe za sa stavljanje sudskog te stamenta, ko nzularno pred stavništvo ili diplomat sko
predstavništvo Savezne Rep ublike Jug oslavije koj e vrši kon zularne po slove.

Konzularna p redstavništva Savezne Republike Jugoslavije ili dipl omatska p redstavništva
Savezne Republike Jugoslavije u inostranstvu koja vrše konzularne poslove mogu vršiti overu
potpisa, rukopisa i prepisa u skladu sa međunarodnim ugovorima i propisima zemalja prijema.

Uverenje o saveznim, rep ubličkim i pokraji nskim propisim a koji važe ili koji su važili u
Saveznoj Republici Ju goslaviji, radi nji hove upotrebe pre d o rganima strane države, i zdaje
savezni organ nadležan za poslove pravde.
U uverenju iz stava 1. ovog člana navodi se naziv propisa, datum kad je donesen, odnosno
kad je prestao da važi i doslovni tekst odgovarajućih odredaba tog propisa.

Glava šesta
PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

CODEX PROJURIS 15

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja (1982)
__________________
Odredbe ovog zakona neće se primenjivati na odnose koji su nastali pre stupanja na snagu
ovog zakona.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaju da važe:
1) odredbe čl. 28. do 32, člana 70. stav 5, člana 88. stav 1, čl. 169. do 171, član 178. i član
222. Zakona o parničnom postupku ("Službeni list SFRJ", br. 4/77, 36/77 i 36/80);
2) odredbe čl. 16. do 2 2. Uvodnog zakona za Zakon o parničnom postupku ("Službeni list
FNRJ", br. 4/57);
3) odredba člana 26. Osnovnog zakona o braku ("Službeni list SFRJ", br. 28/65);
4) odredba člana 29. Osnovnog zakona o starateljstvu ("Službeni list SFRJ", br. 16/65);
5) od redbe čl. 187. i 1 88. Zakona o nasl eđivanju ("Službeni list SFRJ", br. 42/65 ).

Ovaj zakon stupa na snagu 1. januara 1983. godine.
___________________________

CODEX PROJURIS 16